Zastanawiasz się, czy kopie zapasowe w Twojej firmie przetrwałyby atak ransomware i kontrolę zgodności z NIS2? W tym artykule wyjaśniamy, jak działa zasada backupu 3-2-1, czym różni się macierz dyskowa od serwera NAS oraz jak testować odtwarzanie danych, zanim zweryfikuje to prawdziwa awaria.
Zasada backupu 3-2-1 mówi, że firma powinna utrzymywać trzy kopie danych na dwóch różnych rodzajach nośników, z czego jedną poza własną siedzibą. Ten prosty model chroni przed skutkami awarii sprzętu, błędu pracownika i ataku szyfrującego jednocześnie.
W praktyce oznacza to:
Coraz częściej regułę rozszerza się do wariantu 3-2-1-1-0: dodatkowa kopia niezmienialna (immutable) lub odcięta od sieci (air gap) oraz zero błędów w testach odtwarzania. To właśnie kopia niezmienialna zapewnia skuteczną ochronę danych przed ransomware, ponieważ oprogramowanie szyfrujące nie nadpisze zasobu, do którego nie ma prawa zapisu.
Serwer NAS (Network Attached Storage) udostępnia pliki w sieci lokalnej i wystarcza jako magazyn danych dla firmy zatrudniającej od kilkunastu do kilkudziesięciu osób. Macierz dyskowa to wydajniejszy system przechowywania danych, który zwykle pracuje w sieci SAN i udostępnia serwerom zasoby na poziomie blokowym.
| Cecha | Serwer NAS | Macierz dyskowa |
| Dostęp do danych | plikowy (SMB, NFS) | blokowy (iSCSI, Fibre Channel) |
| Typowe zastosowanie | wspólne pliki, repozytorium backupu | bazy danych, wirtualizacja |
| Skala firmy | małe i średnie biura | serwerownie, aplikacje krytyczne |
| Ochrona nośników | RAID 1, 5, 6 | RAID 5, 6, 10 + kontrolery nadmiarowe |
W wielu wdrożeniach oba urządzenia współpracują: serwery z macierzą dyskową obsługują środowiska wirtualizacji (hypervisory VMware lub Hyper-V) i systemy bazodanowe, a serwer NAS pełni funkcję repozytorium kopii. W AV-IT Solutions, jako partner m.in. Synology, QNAP, Dell i Huawei, dobieramy systemy przechowywania danych do skali działalności – od pojedynczego NAS-a po macierze klasy korporacyjnej.
RAID chroni wyłącznie przed awarią dysku, a nie przed utratą danych. Plik zaszyfrowany, usunięty lub nadpisany zostanie natychmiast powielony na wszystkich nośnikach w grupie RAID – razem z błędem.
Konfiguracje RAID 5, 6 czy 10 zapewniają ciągłość pracy po uszkodzeniu jednego lub dwóch dysków, jednak nie cofną skutków pomyłki człowieka ani działania złośliwego oprogramowania. Kopia zapasowa w firmie musi zatem stanowić odrębny proces z własnym harmonogramem, polityką retencji oraz nośnikiem fizycznie lub logicznie oddzielonym od środowiska produkcyjnego.
Dyrektywa NIS2 wprost wymaga od objętych nią podmiotów zarządzania kopiami zapasowymi oraz utrzymywania planów przywracania działania po incydencie (art. 21 ust. 2 lit. c). W 2026 roku organy nadzoru rozpoczęły egzekwowanie tych obowiązków, a maksymalne kary sięgają 10 mln euro lub 2% rocznego obrotu.
Dla działu IT oznacza to konieczność udokumentowania, jakie dane podlegają kopiowaniu, jak często, dokąd trafiają kopie oraz w jakim czasie firma potrafi je odtworzyć. Warto opisać te wartości parametrami RTO (dopuszczalny czas przestoju) i RPO (dopuszczalna utrata danych). Dokumentacja powinna też wskazywać osoby odpowiedzialne za proces oraz sposób szyfrowania kopii przesyłanych poza siedzibę – audytorzy pytają o oba te elementy. Backup danych dla firm przestał więc być dobrą praktyką, którą można odkładać – stał się obowiązkiem prawnym z wymiernymi sankcjami.
Backup, którego nikt nigdy nie odtwarzał, należy traktować jak nieistniejący. Test odtwarzania powinien odbywać się co najmniej raz na kwartał, a dla systemów krytycznych – co miesiąc.
Sprawdzony schemat testu wygląda następująco.
Najpierw zinwentaryzuj dane i wskaż te, bez których firma nie działa, następnie dobierz sprzęt do reguły 3-2-1, a na końcu ustal harmonogram testów odtwarzania. Przez 11 lat i ponad 600 projektów wielokrotnie widzieliśmy, że dobrze zaplanowany serwer z macierzą i NAS-em na kopie kosztuje mniej niż jeden dzień przestoju po ataku. Jeśli chcesz uporządkować ten obszar przed kolejnym audytem, skontaktuj się z nami.